4: Nepal blijft boeien   Leave a comment

 

Bouddhistische stupa

Het is goed koud geweest maar nu ontspringt de lente. De bloesems staan in bloei. ’s Nachts ligt de temperatuur net boven het vriespunt en in de zon is het 30 graden. Er zijn veel patiënten met ernstige brandwonden binnengekomen. In de leemhutten wordt vuur op de grond gestookt om het gezin warm te houden. Zodra de zon onder is kun je je warmte van de dag maar beter vasthouden. De huisgemaakte “Raksi” met 20% alcohol helpt daar ook een handje aan mee en geeft net dat laatste duwtje om in het vuur te vallen.

Zelfs vanuit ziekenhuizen waar wel een intensive care aanwezig is worden mensen met meer dan 80% 3e graads brandwonden naar ons ziekenhuis verwezen: “voor de expertise op gebied van wondverzorging..” Vorige week overleed de 3e patiënte aan dergelijke verbranding in deze maand. Bij herhaaldelijk vragen waarom zoiets gebeurt kwam de uitleg dat er door de familie een balans wordt opgemaakt tussen de behandelingskosten  en de kans op overleven. IC verblijf is voor onze patiënten veel te duur.

Vele van deze patiënten hebben nog maar weinig goede huid over. Een groot deel van het lichaam is bedekt met brandwonden. 3e graads brandwonden behoeven nieuwe huid om goed te genezen, zeker daar waar gewrichten zijn.  Anders ontstaat litteken strengvorming en met name over de gewrichten krijg je dan na enkele maanden flinke misvormingen en functieverlies. “Contracturen” heet dat.

ochtend ronde langs de patienten

 

 

Normaliter wordt na de verbranding een schaafhuidje van een gezond gedeelte weggenomen om de wonden te bedekken, maar als er zo weinig “donor” plaatsen  voor een schaafhuid aanwezig zijn wordt het erg lastig. Bovendien zijn de mensen uitgedroogd en in een te slechte conditie om nog meer wonden aan te kunnen… Regelmatig nemen we van de hoofdhuid een schaafhuid af. Als later de haren zijn aangegroeid geneest dat prima!

De meest vreemde contracturen worden het ziekenhuis binnengesleept. Bij hen zijn de diepe brandwonden uiteindelijk uit zichzelf genezen. Er komen mensen met vingers binnen die voorheen verbrand zijn geweest en zo samen zijn getrokken van de littekens dat ze uiteindelijk begraven liggen onder de huid van de handpalm. Tenen in huid van de voet getrokken en voeten verborgen onder de huid van het been.

Een jonge patiënte kwam volledig gescalpeerd, een oor inclusief binnen. Erg schokkend. Zij was met de haren in een rijstmolen blijven hangen. Het zijn, zoals in veel ontwikkelingslanden met name de vrouwen die getroffen worden doordat zij het hardst werken.

patienten warmen op in de zon

patienten rusten op het centrale grasveld

patienten kijken naar "Jungle book"

De eerder beschreven vacuüm-therapie voor diepe wonden, lijkt hier te zijn aangeslagen. Uit recovery, eerste hulp en opslag worden ineens allerlei materialen en roestige pompen die te hard vacuüm trekken teruggevonden.  Op de markt in Kathmandu worden matrassen  en keuken cellofaan ingeslagen. Daaruit knippen we de sponsen die met een thoraxdrain en cellofaan bedekt worden. Gaat goed.

Vanaf oktober ligt hier een jongen van 14 die verlamd is aan de benen en deels aan de armen, maar wel alles voelt. Hij kwam met ernstige doorlig plekken binnen, die tot in de heup gewrichten en knie gewrichten doorliepen. Nu zijn de grote oppervlakkige wonden wel dicht maar de heupen zijn uit de kom en ernstig geïnfecteerd. Er zorgt niemand van zijn familie voor hem en de zusters nemen alleen de wondverzorging op zich, verder geen zorg voor wassen, voeden of wisselligging. Hij kwijnt langzaam weg. Hij is al zoveel dunner dan toen hij binnen kwam.. onwaarschijnlijk  hoe mager een levend mens kan zijn.  Zijn conditie is een neerwaartse vicieuze cirkel van weinig eetlust, geen eiwitten om de infectie te overwinnen, wonden die niet genezen, verlies van vocht enzovoort. Voor de kerst waren we allemaal curatief ingesteld. Nu lopen we tijdens de ochtend visite in stilte langs zijn bed. Er worden geen beslissingen meer gemaakt, al bleef ik er nog lang talloze noemen, het enige antwoord was: “tragedy”. Ons begrip neemt toe. Op de dood heerst niet dezelfde taboe als bij ons. Natuurlijk proberen  ze die te voorkomen. Maar als de balans is opgemaakt tussen de kosten om de jongen beter te krijgen en het te kort aan geld ten behoeve van de kwaliteit van leven van de andere kinderen van datzelfde gezin, dan is het begrijpelijk dat we hier niet tot het uiterste gaan. Bovendien zal de kwaliteit van leven voor deze jongen altijd zeer minimaal blijven.

operatie kamer

 

uitzicht vanaf operatie kamer

 

De visite stoet, bestaande uit soms wel 20 leden ziekenhuispersoneel; van onderhoudsafdeling, alle verpleegkundigen tot de tandarts aan toe, langs het laatste bed is geschoven, beginnen de operaties en de wondverzorging in de “dressing room” (verbandkamer). Dat laatste is voor de vele kinderen hier een regelrechte martelplaats. Met minimale pijnstilling worden ingedroogde gazen van de brandwonden verwijderd onder luid gegil van de verpleging: ”sakyo, sakyo”; al klaar, al klaar!!! Ik merk dat de verpleging er van afstompt. De familie betaalt voor de pijnstilling, alleen wie betaalt krijgt. Kinderen hebben al helemaal weinig huid te vergeven, daardoor worden de brandwonden die mogelijkerwijs zonder al te veel contracties genezen behandeld door ze steeds een beetje open te trekken en ze vervolgens weer te verpakken met natte gazen die de dag erna weer zijn ingedroogd. Dit werkt genezing in de hand.

Terwijl er in de vroegte al drommen volwassen patiënten voor het vliegengordijn van de dressingroom staan, zijn de kinderen na de visite nergens meer te bekennen. Die worden in de loop van de ochtend schoppende en krijsend uit hun verstopplaatsen gehaald. Maar in die chaos van bebloede verbanden, afgetrokken dode huid, in en uitlopende patiënten, soms vier tegelijk, wordt toch altijd weer iets goed geboren. Ondanks de matige hygiëne is de verpleging doortastend, consequent, secuur in de handelingen en tegelijkertijd ook zuinig met de materialen.

Men doet hier het eens geleerde trucje, ook wat betreft de operaties, zonder altijd precies te weten wat de onderliggende gedachte of anatomie is. De “trucs” worden wel altijd netjes uitgevoerd. Ons langdurige verblijf draagt er aan bij dat ze eerder dan aanvankelijk geneigd zijn om de behandeling ook op een andere manier te benaderen.

"Bandha" wegblokkade

Met een van de laatste voorraden diesel van het land zijn we naar een natuurreservaat Chitwan in de zuidelijke Terrai vlakte gereden. Daar hebben we met name Bram gelukkig gemaakt met een tocht op olifanten, een neushoorn midden op de weg, tijgervoetsporen en een handje vol krokodillen. Door de verhoogde brandstofprijzen is er een ernstig te kort in het land. De benzine stations zijn te pas en te onpas open. Er staan kilometers lange rijen voertuigen door de stad voor elk tankstation. En daar wordt door middel van blackmail volop gebruik gemaakt van de tekorten die aan dit land via India worden geleverd. De sfeer op politiek gebied is onrustiger geworden. Er worden regelmatig “Bandha’s” gehouden. Als de Bandha wordt uitgeroepen worden de wegen in het hele land (dat zijn er maar 3) en in Kathmandu geblokkeerd. Als je toch doorrijdt wordt je auto met brandende stokken en stenen bekogeld. Op de weg terug uit Chitwan hebben we desalniettemin minstens 10 Bandha’s getrotseerd. Een heel ander Nepal. De sfeer was grillig. Dit keer was de reden dat een voormalig politicus in de gevangenis was vermoord. We vertrokken achter de Nederlandse auto van een stel dat het hele end van Nederland naar Nepal was komen rijden. Dat was dan ook de enige reden dat onze chauffeur het maar net aandurfde om ons thuis te brengen. Zwetend, met gespannen blik en knipperlichten aan probeerde hij de Nederlanders bij te houden.  Bij elke wegblokkade hadden zij niet de minste moeite te passeren. En als aan ons door een van de met verf besmeurde demonstranten gevraagd werd: “Dutch?!” mochten we door. Wij vroegen ons af waarom. “Omdat zij diplomaten zijn; dat zijn de enige die nog mogen rijden op zo’n dag”. Het duurde even om onze chauffeur uit te leggen dat dat blauwe vierkantje op het Nederlandse nummerbord naar niets meer dan “EU” refereert.. De nogal dreigende sfeer van vuur, vlaggen en horden in adrenaline gedrenkte figuren die op onze auto afkwamen gaven Bram een kick, Doortje angst en Merel vooral aanvallen van baldadigheid. Na “Tsa Dutch!” en het zien van de blonde Dodo met tranen doorlopen blauwe ogen werd er direct gewenkt dat we door mochten. Daar herkende we weer het zwichtende, lievige nepalese volk. Telkens als we weer gas gaven kreeg Merel het voor elkaar nog net even haar tong uit te steken naar de zojuist ontdooide agressievelingen. Bijzonder om eens als enige door de normaal zo overvolle en lawaaierige straten van Kathmandu te scheuren..

Bram bleef erin, die heeft de dag daarop nog Bandha-tje gespeeld in het ziekhuisrestaurantje door met stoelen te voorkomen dat het personeel kon eten.

Het kastensysteem is overduidelijk aanwezig; wie staat boven wie en wie blaft wie af. Achter je naam wordt je functie genoemd; Sirjana Sister! En Dai of Bai; “ouder of jonger”. De arts-assistenten worden afgeblaft door hun meerdere even als de ober in het restaurantje op zijn beurt door de rest van het personeel. De cleaners eten daar nooit tegelijk met ons en tijdens bij Bram’s Bandha-dag lieten ze het al helemaal afweten.

Bijna iedereen wordt uitgehuwelijkt. Ook onze collega’s, zoals de anesthesiste uit India, waar ik een erg leuke band mee heb. Als haar ouders het tijd vinden wordt er een ontmoeting geregeld. 2 uur was voldoende te besluiten met de gegadigde door te leven. En dat was ook zo. Laatst zijn we met haar en haar man naar een Nepalees Preuvenement geweest. Allerlei hapjes uit verschillende landen van de wereld werden aangeboden in kleine stents van de betere restaurants. Natuurlijk alleen voor de upperclass van Kathmandu. Ze zijn verliefd en genieten van hun “vrije tijd” samen in Nepal waar hij zijn opleiding orthopedie volgt.

Vaak loopt zij na het werk ons terrasje op en wacht ze met mij op het vertrek van de ziekenhuis bus die het personeel weer thuis brengt. Dan praat ze over de tijd die haar te wachten staat terug in India. Ze heeft het er behoorlijk moeilijk mee. Zij zal eerder terug moeten naar het huis van haar schoonouders waar zij met haar man zal komen te wonen. Haar schoonmoeder heeft weinig begrip voor het feit dat ze werkt. Je hoort naast je echtgenoot te zitten als je hem eten hebt gegeven. Iedere dag zal ze de grote teen van haar schoonmoeder kussen, zo kan de ouderlijke wijsheid haar ook bereiken. Dan zegt haar schoonmoeder; schenk mij een kleinzoon.

Het uithuwelijken hoeft geen kriem te zijn. Daar is ze beslist niet rouwig onder. De verspilde energie van slepende verliefdheden en slapeloze nachten in relaties die nergens op uitdraaien zijn haar bespaard gebleven. Ze heeft rustig haar opleiding kunnen volgen. Haar ouders hebben haar een mogelijkheid aangereikt waarvan zij denken dat zij daar het geluk in vindt. En wie kan dat beter dan de mensen die je zo goed kennen en het beste met je voorhebben. Voor de lagere kasten gaat dit positieve verhaal vaak niet op. Op Valentijnsdag is een verliefd stel, waarvan het meisje al was uitgehuwelijkt met een tweemaal zo oude man, gezamenlijk van een brug gesprongen, hun armen samengebonden.

Als ze haar draai heeft gevonden met haar schoonouders, werkt het alleen maar positief, zegt ze, je bent altijd samen. Voor hen is het onbegrijpelijk hoe wij als gezin zo individueel door het leven gaan. Hun ouders, schoonzussen, nichten zullen allemaal ook op de kinderen passen, best handig.

Ik zal haar enorm missen als ze weg is! We hebben erg leuk samengewerkt en veel gelachen.

Het fysiotherapie afdelinkje is een uitvlucht voor onze kinderen als ze na het voetballen met patiënten, tasjes maken van wc rollen, modderroeren en slangetje zoeken niets meer te doen hebben. Daar werkt een sterk team. De fysiotherapeute heeft ons laatst tijdens een etentje in haar (en dat van man en kind) kamertje in huis bij haar schoonfamilie, alles over het huwelijk verteld. Het huwelijk is een tragische aangelegenheid waarbij de bruid afstand doet van haar ouderlijk huis en zoals is haar geval, ver van haar ouders komt te wonen. Het is niet de bedoeling dat je er nog regelmatig komt. Feitelijk ben je het pensioen/ de verzorgafdeling van je schoonouders.

We aten een met zorg gemaakte maaltijd op de leem grond en dronken uitstekende kwaliteit huisgemaakte Raksi (zelf gedestilleerd drankje), onder de nieuwsgierige blikken van de hele familie en wat geleedpotige huisdiertjes.

Fysiotherapeute 'Mina' in haar keuken

Maaltijd bij de fysiotherapeute

Samen met hen eten zit er niet in. Wij zijn als niet-Hindoestanen onrein. Hein had ons al gemeld: wegwezen na de maaltijd, want dan krijgen de gastheer en -vrouw ook trek!

Een van de basisartsen is tijdens een camp, georganiseerd vanuit het ziekenhuis, in het oosten van Nepal met zwaar hersen letsel op de intensive care beland na een motorongeval. Na een kort coma gaat het gelukkig weer wat beter met hem. Wat overblijft is de ellende voor zijn aanstaande bruid. Zij zouden in maart gaan trouwen. Als in de verlovingsperiode bruid of bruidegom iets overkomt dan is de ander daarvoor “geestelijk“ verantwoordelijk. Als onze collega zou zijn komen te overlijden, zou dat niet alleen een ramp op zich zijn maar op zijn toekomstige bruid zou een dusdanige vloek rusten dat zij waarschijnlijk niet meer uit te huwelijken is. Iedereen hoopt nu dat het huwelijk toch op de geplande datum voltrokken kan worden om het ongeluk af te wenden.

Het land kent veel klimaten. Op het ogenblik is het kurkdroog en liggen er dikke lagen stof op de gewassen. Het is de tijd van de aardappelen en het graan. In dit droge seizoen is de elektriciteit meer dan 15 uur per dag afwezig. Als elektriciteit weer terug komt gaat dat met onvoorziene voltage gepaard. Daarnaast hangen de elektriciteitskabels vaak ook op ooghoogte en in kluwen langs de weg. Deze worden dan gebruikt om de was te drogen.

Dat brengt het ziekenhuis een aantal ernstige elektriciteit verwondingen. Deze gaan altijd gepaard met een intrede en een uittrede plaats van de elektriciteit. Een naargeestig detail daarbij is dat de weg van de minste weerstand voor de stroom nogal eens het oog van de patiënt is. Voor ons is het gevolg van de elektriciteitsperikelen lang zo erg niet. Op de operatiekamer met de al eerder beschreven coaggulatie (dicht schroeien) van bloedende vaten geeft die terugkeer van elektriciteit een schok die vaak door je handschoen gaat. Ik vraag tijdens het opereren dan tegenwoordig ook maar om de “electrocutation” in plaats van “cauterisation”, please.

Ondanks water, benzine, gas en elektriciteit te kort werkte laatst tot onze schrik plotseling een van de vier stoplichten in Kathmandu. Dat maakt de verkeerssituatie niet bepaald minder gevaarlijk. Wie zin heeft doet iets met stoplicht signalen, een ander deel de bestuurders weet allang niet meer wat rood en groen ook alweer betekenden. Niets maakt uit, iedereen toetert en lacht. Ook toen wij laatst uit hartje Kathmandu terug moesten rijden met Brams zaklampje vast geplakt op de motorkap van de ambulance, omdat de lichten het hadden begeven, slikt iedereen dat met alle gemak van de wereld voor zoete koek.

Merel aan de gebedsmolen

We hebben het beste lokale Momo restaurant (een Momo is een soort deeg bakje gevuld met vlees of groente en vervolgens gestoomd, lekker!) van Kathmandu gevonden. Een 3 gangen menu voor het hele gezin voor nog geen 6 euro! Het ligt ook nog eens in de Bhoudda wijk, het gebied waar wij het eerst aankomen in Kathmandu vanuit Sankhu. Daar ligt de eerder beschreven grote stupa en vestigen zich de gevluchte Tibetaanse monniken. Het blijft een heerlijke plek om te kijken naar de mensen op het plein met de prachtige Himalayaanse klederdrachten en de kleurige Boeddhistische kloosters. In deze kloosters zijn vaak torenhoge gebedsmolens te vinden. Door deze rond te draaien worden de op papier geschreven gebeden die in deze molen zitten “de lucht in geslingerd”. Deze molens krijgen door het aantal meedraaiende religieuzen een vaart waarmee Mereltje zich vervolgens vol enthousiasme laat mee slingeren; een heel rondje zonder de grond aan te raken, beentjes horizontaal door de middelpunt vliegende kracht waardoor er laatst een oud dametje omgekegeld werd…  Voor de kids dus ook een welkome speelplaats. De boeddhisten hebben niet de aard om zich daaraan te storen. Ze lachen naar ze en ook bij hen gaat de hand automatisch naar de zachte bolling van het wangetje. Vaak als ze de grijpgrage handen op hen af zien komen houden ze alle drie angstvallig stevig hun beide wangetjes vast.

Klaas Marck, een Nederlandse plastisch chirurg levert hier sinds een week uit eigen initiatief hand en spandiensten. Het is erg leerzaam en leuk om deze ervaring te kunnen delen!

wondzorg in "healthpost" in de bergen

religieus festival Sankhu: verering heilige rivier

Religieus festival Sankhu: hindustaanse priester

Religieus festival Sankhu: toneelspel van de goden

Religieus festival Sankhu: de kermis

lokale slager: goedkope kip tgv vogelgriep

uitzicht op straat

doorkijk tempel, Myriam op visite

Bouddhistische stupa: verven van "lotus bloem bladeren"

detail tempel

 Hierna volgt een indruk van de medische problemen die wij hier zoal tegen komen. Hoewel wij de ernstige en onaangename problemen absoluut niet laten zien adviseren we de mensen die niet goed tegen wonden kunnen hun plezier niet te laten bederven door de foto’s te bekijken die volgen. **

************

 

 

 

 

 

 

 

 

zelfde patient: na behandeling met vacuum therapie en huid transplantatie

 

 

 

 

 

Share this:

Vind ik leuk:

Posted 26 februari 2012 by Alice en Jan-Paul

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: