3: Gewend   Leave a comment

SKM ziekenhuis met rode dak op voorgrond, Dorja Lakpa op de achtergrond

Na drie maanden verblijf in Nepal zijn we gewend, al zijn hier situaties die nooit wennen, zoals de wilde dieren groot en klein maar ook de manier van werken hier. De hygiëne in het ziekenhuis is een groot probleem en er lijkt zo makkelijk een oplossing voor te zijn. Verpleegkundigen verzorgen de wonden

recyclen: verband droogt na de was op het dak

maar wassen en voeden de patiënten hier niet. Dit is de taak van de familie. Familie die meekomt durft de patiënt vaak niet te verzorgen, dat zou in Nederland waarschijnlijk ook zo zijn. Daarbij zijn de wonden hier zo groot dat er omheen weinig overblijft om te verzorgen zonder per ongeluk in een dergelijk diepe wond te belanden. Voeden is daarom extra belangrijk…een maagsonde is om culturele redenen not done…”too uncomfortable”. Ook in het westen zou tegen wonden van deze omvang niet opgegeten kunnen worden. Er zit erg weinig marge tussen: naar goed geweten handelen en cultuur in eren houden; ontwikkelingswerk blijft een uitdaging.

De 33 jarige Nepalese collega, die duidelijk z’n plek weer moest heroveren toen wij kwamen, kijkt nergens meer van op; kinderen die in het vuur zijn gevallen en meer dan 35% 2e-3e graads brandwonden hebben. Aanvankelijk deden we ons best om volgens de westerse principes deze patiënten zo snel mogelijk naar een ziekenhuis met IC bedden te sturen. Maar inmiddels weten we dat als er zo’n bed in Kathmandu vrijkomt alleen de rijken hem krijgen.

Van de overlevenden die vorige maand van een bus zijn afgesprongen die in de afgrond reed (47 doden) komen nu de eerste decubitus gevallen (doorlig plekken) al aanrollen in ons ziekenhuis. Je denkt ach 1 maand, zal zo erg nog niet zijn, maar als het niet zo erg is zouden ze in een ander ziekenhuis beland zijn. We zijn de opvang voor plastisch chirurgische patiënten in de Kathmanduvallei en leren veel.

Er is net een maxillo-facial team geweest met een 80 jaar oude professor kaakchirurgie. Zeer bijzonder om hem met vaste hand een 55 jarige man met een hazenlip/gehemeltespleet te zien opereren.

voor en na operatie

Een meisje van 7 jaar die een half jaar eerder met een hete lepel haar mond verbrandde, kwam met een ernstige contactuur van haar mond binnen. Zij had nog een gaatje van 3mm over om voedsel door naar binnen te zuigen, praten was niet meer mogelijk. Voor de reconstructie van de mond zijn we met het team een halve dag mee bezig geweest. Een betere dank was er niet dan de glimlach van haar moeder toen we vanuit de uitslaapkamer een volmondig: ‘mama!’ hoorde roepen.

Brandwonden worden in Nederland vaak na een eerste “schoonmaak” ingreep met donorhuid bedekt. Aan het behoud van de donorhuid is een inschatting te maken of het weefsel daaronder uit zichzelf herstelt ofwel een transplantaat behoeft. Hier komt de patiënt gemiddeld een maand na de (3e graads) brandwond binnenwandelen en wordt de brandwond na schoonkrabben met natte gazen bedekt. Men wacht zeer lang af voordat een huidtransplantatie wordt uitgevoerd. Als de brandwond ter plaatse van de gewrichten zit probeer ik ze te stimuleren om zo snel mogelijk een goede huid bedekking te geven, want de contracturen die hier ontstaan zijn zeer indrukwekkend!! Ten gevolge van brandwonden zien we veel ellebogen en knieën die niet meer dan 30 graden gestrekt kunnen worden, contracturen van halzen waarbij de onderlip maximaal naar beneden wordt getrokken of  een enkele keer een mismaakt gezicht doordat er zuur in is gespoten…meestal door familie! Soms begin je in spoken te geloven als je door de schemer over het ziekenhuis terrein loopt.

55 jarige patient: voor en na hazenlip operatie

Waar wij er thuis alles aan doen om van een kwaadaardig gezwel af te komen moet er hier nogal eens een tussenweg genomen. Het vooruit denken staat niet bepaald op de eerste plaats en bepaalde mismaaktheden door operaties (vooral amputaties) leiden tot verstoting uit de samenleving.

De samenwerking moet zijn stabiliteit nog een beetje vinden op het gebied van hiërarchie. Het is ons langzaam maar zeker opgevallen dat woord: Nee, hier maar weinig valt. Baasje spelen lijkt nodig om de structuur goed te laten lopen. Alleen de baas kent zijn patiënten niet en het is ongewenst om tegen hem in te gaan of alleen al een andere mogelijkheid van behandeling te opperen. Dat zou zijn autoriteit schaden. Dus de discussie gedreven gedachten waarmee we binnen kwamen, zeker betreffende de ingewikkelde pathologie, waren niet op zijn plek… Ja knikken en anders doen lijkt hier gouden standaard. De hoofdverpleegkundige mag dan ook niet praten tijdens de visite.

Er zijn goede basisartsen met prima ideeën. We leren ze open te zijn naar ons. Die onaanraakbare houding van de autoriteit maakt dit zeker niet een beter ziekenhuis. Maar deze (onder)ontwikkeling herkennen we ook uit de westerse praktijk. De enkeling van Interplast Duitsland met dergelijke chirurgenhouding die hier voor het eerst op de operatiekamer komt, beseft zich niet wat een afbreuk aan ontwikkelingswerk hij komt leveren. Zodra dit soort chirurgen zijn vertrokken lappen de nepalese de Duitse belerendheid even hard aan hun laars en kunnen er hard om lachen, wat juist getuigd van ontwikkeling. Toch geven we er geleidelijk een draai aan.

We proberen ze te laten wennen aan iets dat op het VAC systeem lijkt. Een erg handige vorm van conservatieve “dichtzuiging” van een groot defect. Juist hier zou dat zo goed van pas komen. Het zuigsysteem begeeft het nogal eens en daarbij nemen, nu de regen is gestopt de perioden van stroomuitval toe. De minstens 4 jaar verlopen materialen waarmee we werken kunnen we soms in brokken uit de wond vissen. Maar desalniettemin heeft onze Trudie (van het huishoudelijk team Duitsland) huishoudfolie en sponzen aangesleept die hier op nepalese wijze worden gesteriliseerd en waarmee we het VAC systeem na knutselen. De fasciitis patiënt van JP doet het daar vooralsnog prima op!

In ons ziekenhuis huizen continu gasten uit Duitsland. Het maxillo-faciale team en de ingenieur zijn nog niet vertrokken of er komt een handchirurg, een nieuwe tandarts en een anesthesist, allen vol enthousiasme. Dat is heel erg leuk. We hebben veel mensen leren kennen en spreken tegenwoordig bijna vloeiend Duits. De gastenverblijven zijn sinds oktober langzaam in een Duitse kolonie veranderd.. nooit gedacht dat wij daar ooit deel van zouden uitmaken. Vooral onze Trudie die op haar Ikea keukengerei “Kuche” heeft zitten kerven kan er wat van. Laatst gaf ze de medische staf hier les over hoe de fleece truien met SKM logo te wassen (binnenste buiten gedraaid met dichte ritsen). Haar aanschaf in de keuken is gigantisch! Van anti-druip lepels voor de honing tot bananentros houder… Om beurten dragen we een steentje bij aan de nouveaux cuisine in Nepal. Daar moet je best creatief voor zijn! Wij zijn er door de snelle wisseling van teams de eerste 5 keer met een soort pizza vanaf gekomen. Iedereen die hier nieuw komt moet op zijn minst een wurst, een zeitung en een fles whisky mee te nemen. Dat laatste onder het mom: “desinfectioon!”

Dit contrast hebben we in oktober ook ervaren toen een beroemd cosmetisch chirurg (een KNO arts) uit Duitsland hier ten overstaande van de lezers van Der Spiegel, goed wilde komen doen voor een arme Tibetaanse jongen. Deze beroemde man zou zelfs de neus van Michael Jackson (z’n 6e poging tot herstel) hebben gereconstrueerd. De jongen werd aan een gigantische tumor van zijn aangezicht geholpen (neurofibroom). Cameraploegen en journalisten stroomden het kleine ziekenhuisje binnen en bezette de operatiekamers. Alle handelingen moesten een aantal malen voor de camera worden herhaald om de perfecte shot te krijgen. Hein, de ingenieur die het ziekenhuis hier geheel en al heeft opgezet en onderhoud, heeft zich 4 weken lopen verbijten van spijt toen hij besefte wat voor een geldwolf hij hier had laten komen. Maar het maxillo-faciale team stond er helemaal achter. Uitgerekend Hein die er niets mee te maken wilde hebben, moest, toen hij de beroemde pief van het vliegveld had gehaald en met de man naast zich het ziekenhuisterrein kwam oprijden, dit nog eens 4 keer herhalen voor de film.

straatbeeld Sankhu

Sankhu, het plaatsje hier 10 minuten lopen vandaan, is een klein openlucht museum dat ligt op de voormalige handelsroute naar Tibet. Op elke hoek klinkt van dat Indiaas jammerend muggenzang en stijgt wierook op uit een beeld van een Hindoestaanse god. De huizen zijn donkere stoffige doolhofjes waar mens en dier z’n eigen sluipwegen heeft. Piepkleine huisjes voorzien van oeroud gedetailleerd houtsneewerk (zie foto einde verhaal) rond de ramen waaruit allerlei nieuwsgierige hoofden hangen, hebben elk een eigen winkeltje. Vaak zit er iemand aan de straat prachtige kleding te naaien. Weer een ander heeft een zoveelste volgestouwde farmacie van verlopen kruidendrankjes. Zijn buurman zit in de glimmende prullaria of achter keurige rijtjes van tubes Nivea bodylotion. Meer goederen dan kopers. Als we ’s avonds teruglopen, zien we achter de openstaande voordeur de slaapkamer met vanuit daar een doorkijk naar de koeienstal. De koe steekt nieuwsgierig zijn kop naar de verlichte kamer waardoor zijn snuit over het kussen eindigt. Het is er als een voorstellingvan de Middeleeuwen. Maar dan de middeleeuwen met Facebook.

We hebben in de moesson een stevige wandeling naar de top van een berg hier tegenover gemaakt. In de snikhitte naar boven geklommen en in de stromende regen afgedaald. Maar niet voor niets; de Changu Narayan tempel (zie foto einde verhaal), de oudste tempel van de hele vallei op aldus relatieve loopafstand, bestaat uit beelden uit de 5e eeuw en is adembenemend mooi. Op de terugweg moesten we ons aan elkaar vastklampen om met de kids op de nek door de inmiddels aangezwollen rivier te waadden zonder met de stroming te worden meegesleurd. De patiënten hebben zich in ieder geval goed vermaakt met onze terugkomst in het ziekenhuis die dag; de westerse “happy family” als verzopen katten met een spoor van blubber en onder luid gekrijs van de kinderen terug van een gezellige wandeling. Changu Narajan tempel

Ongeveer een maal per week gaan we naar de hoofdstad Kathmandu. Na een half uurtje survival met de ambulance zetten we wat personeel thuis af, om vervolgens zelf eeuwen oude Hindoestaanse tempels of Boeddhistische stupa’s te bezoeken. Iedereen in Nepal is gelovig, zegt men, 85% van de bevolking is Hindoestaans, het overige deel vooral Boeddhistisch. Het verkeer houdt links of toch rechts, maakt niets uit. Alleen de wet van de sterkste geldt nog zodra je de eerste buitenwijken toeterend bent komen binnen hobbelen over de slecht begaanbare wegen. En de sterksten zijn de koeien waarmee je in de file op de drukke ring van Kathmandu staat. Het heilige beest, volgevreten met plastic zakken van de vuilnisbelt waar hij op mag grazen, paradeert vredig rond. De lawaaierige voertuigen ontwijken haar met soepele manoeuvres. Een kind aanrijden kost je hier 2 jaar gevangenisstraf en een koe 7 jaar! Een collega zou ooit in Amppipal, een afgelegen plaatsje in de bergen, per ongeluk een koe in de slagader hebben geraakt met een keukenmes, toen het beest door zijn moestuin liep. Het hele medisch team is met spoed uitgerukt om de koe te hechten en bij z’n positieven te brengen. Dit alles vooral om het leven van de collega zeker te stellen!

Na de moesson begonnen de religieuze festivals. We verheugden ons wel op een feessie! Het Dashain festival begon in ons ziekenhuisje. Uitgedost met in Sankhu op maat gemaakte nepalese klederdracht gingen we naar de hoofdingang waar het feest zou plaatsvinden. Met een

Dashain: inzegening van wagenpark met geiten bloed

uitlekkende geitenkop van een geofferde geit werden eerst de ambulances en daarna de rest van alle apparatuur van het ziekenhuis ingezegend. Alles; van de generator via de wasmachines, de centrifuges in het laboratorium tot de beademingsapparatuur op de operatiekamers. Dit ter voorkoming van ongelukken of kapot gaan van de apparaten in het komend jaar. Trudie wederom radeloos vanwege de cultuur, ging direct kruisjes kerven daar waar men in het vervolg zijn geit tegenaan mag uitsmeren. Verbieden lukt haar niet want de wasmachines schijnen een keer vergeten te zijn waarna ze alle drie in het daarop volgende jaar kapot zijn gegaan…Het Tihar festival, festival van het licht, beslaat een aantal dagen waarvan de eerste de dag van de hond is. Straathonden liepen die dag met bloemenkransen om en een lange rode tika (stip) op hun kop rond. De tweede dag was voor de vogels en op de derde dag waren de koeien aan de beurt. De hindoes geloven dat de koe ze naar de hemel begeleidt als ze overlijden. De koe dient dan aan de staart vastgehouden te worden. De laatste dag was voor Zichzelf. Een dag lang jezelf gaan zitten vieren! Iedereen versiert de grond voor het huis en leidt daarmee de god van de rijkdom naar binnen via een weg van kaarsjes richting de kluis. Deze staat de hele dag wagenwijd open. Het ziekenhuis veranderde om 18:00 in combinatie van kerst en oudejaarsavond. Er werd prachtig gezongen door onze patiënten. Er waren weggetjes van waxinelichtjes gemaakt en tika’s uitgedeeld die uiteindelijk je hele voorhoofd besloegen. Waarschijnlijk kan 2011 niet meer stuk!

Er is een groot verschil tussen de hindoestaanse en de boeddhistische cultuur. Hoewel deze ook vaak in elkaar overvloeit. In sommige tempels staan hindoes en boeddhisten naast elkaar het zelfde beeld te aanbidden. Bij de 800 jaar oude hindoestaanse Pashupatinath tempel worden overleden familieleden gecremeerd naast de rivier terwijl de volgende begrafenisstoet zich op blote voeten een weg baant door bloemen, verf, kakkerlakken en koeienstront. Dat alles rondom prachtige gouden gebouwen.

Boeddhistische stupa

De Boeddhistische stupa’s hebben echter een serene sfeer. Zorgvuldig geklede Tibetanen, rood-geel gedoekte monniken en wat van die toeristische wannabe’s met drollenvangers lopen zachtjes mompelend en zoemend de gebedsrollen te draaien, die in een cirkel rond de op een na grootste stupa van de wereld (de grootste ligt op Java) staan opgesteld.

Laatst hebben we een “camp” in een klein bergdorp op anderhalf uur rijden van het ziekenhuis gedaan (zie foto’s einde verhaal). Een bevriende huisarts van Jan-Paul, Paulus, was toevallig langs komen fietsen. Met z’n drieën, de kinderen en wat mensen van het rode kruis vestigden we ons op zondagochtend in een schooltje waarvan de 400 leerlingen vanuit alle hoeken en gaten probeerde mee te kijken. Onze kinderen waren voor hen minstens zo interessant als de patiënten die we onderzochten. Iedereen bemoeide zich ermee. Mereltje stond op een gegeven moment in alle hectiek ook mee te voelen aan een van de vele eeltknobbels onder de voeten van patiënten zonder schoenen. Binnen een uur drongen de 235 patiënten zich voor de deur op. Paulus heeft zich het schompes gewerkt op zijn vakantie (zie foto einde verhaal)! Veel patiënten met algemene klachten, veel kennis aanwezig, maar natuurlijk was ons plastische chirurgie ziekenhuis niet voldoende bevoorraad met algemene medicijnen en hulpmiddelen om alle patiënten van dienst te kunnen zijn… We hebben er wat plastische en algemene chirurgie patiënten uitgevist die binnenkort naar het ziekenhuis zullen komen. Het is altijd maar weer de vraag wanneer ze komen binnendruppelen.

Het wordt hier met het vorderen van de herfst steeds mooier. In oktober hield het op met regenen en werd de lucht glashelder. Witte toppen van de Himalaya; de Dorje Lakpa, Ganesh en de Langtang steken nu tegen de achtergrond van ons ziekenhuis uit. Na het werk rennen we met z’n vijven de heuvel aan de overkant van de vallei op om die toppen in het avondrood weg te zien trekken. En daarna met dikke truien terug. ‘s Nachts komt het hier tegen het vriespunt aan. Soms is er dichte mist…maar dat in combinatie met het staccato “Sinterklaas Journaal” op ‘Uitzending Gemist’ is perfect voor de sinterklaassfeer.

We rijden sinds kort een keer per week of met de Tata-ambulance of met taxi zonder vering 1,5 uur naar een Nederlands schooltje in Kathmandu en op 4 december zijn we uitgenodigd om bij de consul thuis de goedheiligman een handje komen schudden.

Dorje Lakpa, achter het ziekenhuis

zonsondergang bij stupa

fysiotherapie bij dwarslaesie patienten

drie patienten op de schommel

Alice Michels aan het werk

Houten raam in Sankhu

Changu Narajan tempel

Onze tuinslang

Patienten verzamelen in het camp (Alice Michels)

Paulus aan het werk in het camp

file voor de waterput

kinderen uit het dorp

detail tempel

detail tempel

Posted 2 december 2011 by Alice en Jan-Paul

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: